Bebeklerin ilk 1 yıldaki gelişimi nasıl değerlendiriliyor

İlk 1 yılında bebeklerin gelişimi fiziksel ve nöromotor-psikososyal gelişim olarak değerlendirilebilir. Bebek, çocuk ve ergenlerde fiziksel büyüme, büyüme eğrilerinden takip edilir. Her çocuğun boy, kilo ve 2 yaşına kadar olan çocukların baş çevreleri için büyüme eğrileri bulunur. Ayrıca cinsiyet, ırk ve çağa göre de eğriler farklılıklar gösterir. Bu yüzden her ülke kendine özgü büyüme eğrilerini birkaç senede bir (20-30 sene) güncelleyerek yayınlar.
Bizim ülkemizin çocukları için en son 2008’de Prof. Dr. Olcay Neyzi tarafından büyüme eğrileri güncellenmiştir. 0-36 ay arası bebeklerde büyüme eğrileri aylara göre ayrıştırılmıştır. Sonraki yaşlarda yıllık olarak takip edilir. Her çocuğun büyüme potansiyeli farklıdır. Bunu anne ve babadan aldığı genetik özellikler ile beslenme ve yetişme ortamı gibi çevresel faktörler etkiler. Eğer aynı yaştaki çocukların hepsi aynı boy ve kilolara sahip olmuş olsalardı bu eğriler ortaya çıkmazdı. Bu eğriler toplumdaki çocuk popülasyonunun büyümesindeki çeşitliliği gösterir.
Bazı çocuklar “90-97” büyüme eğrileri civarında büyürken, aynı yaştaki diğer çocukların büyüme seyri “3-10” büyüme eğrileri civarında olabilir. Yani her çocuğun büyüme seyrinin üst eğrilerde seyretmesi gerekmez. “3” büyüme eğrisi altı ve “97” eğrisi yukarısı olmadıkça bu durum anormal değildir. Bazı ebeveynler “Benim çocuğumun büyümesi neden 90 değil de, 25 büyüme eğrisi üzerinde?” diye sorgularlar ama çocuğun büyümesi aşağı yukarı aynı eğri üzerinde gidiyorsa bu bir sorun değildir.
Kilo artışı
İlk 6 ay için günde 20-30 gram, haftada 150-200 gram, ayda 600-800 gram kilo artışı normaldir. İkinci 6 ayda bebeklerin kilo alınım hızı düşer. Günde 15-20 gram, haftada 100-150 gram, ayda 400-600 gram almaları yeterli olur. Pratik olarak 5 aylık bebekler doğum kilolarının 2 katına, 1 yaşındakiler doğum kilolarının 3 katma ulaşırlar. Genelde doğum boyu, zamanında doğan bir bebek için 50 santimdir.
Boy artışı
Boy artımı olarak birinci ve ikinci 3 aylarda ortalama 8’er santim; üçüncü ve dördüncü 3’er aylarda 4’er santim boy uzaması normaldir. Pratik olarak 1 yaşındaki çocukların boyu doğumdaki boylarının 1,5 katıdır. İlk bir senedeki yaklaşık baş çevresi artımları ise ilk 3 ay için 5 santim, ikinci 3 ay için 4 santim, üçüncü 3 ay için 2 santim, son 3 ay için 1 santimdir.
Sinir sitemi gelişimi
Çocukların sinir sistemi (nöromotor) gelişimi de ebeveynlerinden katılan genetik faktörler, cinsiyet faktörü (kızların nöromotor gelişimi erkeklere göre çoğu zaman daha ileridedir), fiziksel ve psikososyal gelişim, beslenme ve gelişimini bozacak bir hastalık olup olmamasına göre değişir. Nasıl bir çocuğun boy ve kilosu aynı yaştaki bir çocuktan farklı olabiliyorsa, yine bir çocuğun gelişim basamakları diğeriyle eş zamanlı bir seyir izlemeyebilir. Mesela bir çocuk el çırpmaya 7 aylıkken başlayabilirken, başka bir çocuk 10 aylıkken el çırpmaya başlayabilir. Bu çeşitlilikten dolayı aşağıda bu konudan bahsederken, çocuğun gelişim basamakları olarak ortalama bir noktasal zaman vereceğiz ama çocuğun gelişim basamaklarındaki her aşamanın “kabul edilebilir aralıkta bir dönem—zaman dilimi” arasında herhangi bir ayda gelişebileceğini unutmayalım.
Çocukların nöromotor gelişimi 4 kategoride incelenir
Kaba motor, ince motor, dil ve kişisel-sosyal gelişim. Kaba motor hareketler sıralama, yürüme, koşma gibi büyük kaslarla yapılan hareketlerdir. İnce motor hareketlerden kasıt genelde el becerileridir. İlk aylarda yatan bebeğin üstünde sallandırılan bir objeyi takip edebilme yetisi de ince motor hareket olarak değerlendirilir. Dil gelişimi agulamadan, düzgün konuşamaya başlama ve zıt anlamlı kelimeleri söyleyebilme yetisine kadar geniş kapsamlı bir kategoridir. Kişisel-sosyal gelişim çocuğun bay bay yapmasından bardak-kaşık-çatal kullanması ve tişörtünü giymesine kadar değişik şekillerde değerlendirilen yeteneklerdir.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir